Ercüment BARAN
Yeminli Mali Müşavir

Kanun tasarısı, ana hatları ile üç aşamalı bir barış planı sunmakta. İlk aşamada, Temmuz 2010 tarihinden önce kesinleşerek, kamu alacağı haline gelmiş alacakların, belli oranlarda “indirime tabi tutulup”, üzerinden de yüzde 150’lere varan gecikme faizi yerine enflasyon oranında bir gecikme faizi uygulayarak, bu alacakların taksitlendirilerek ödenmesi imkânı getirilmekte. İkinci aşamada, tasarı, vergi mükelleflerine, 2006-2009 yıllarında beyan edilmiş vergi matrahlarını %30- %25 -%20 ve %15 oranlarında artırarak, ilgili yıllarda vergi incelemesinin dışında kalma imkânı getirmekte. Bir anlamda, 2006-2009 yılları için “vergi sigortası” yaptırma imkânı sağlanmaktadır. Üçüncü aşamada ise, tasarı yine vergi mükelleflerine, uygulaması devam edegelmiş olan, “Varlık Barışı” uygulamasına devam etme imkânı yani, yurtdışında ya da yurtiçinde yer alan ve beyan edilmeyen servet unsurlarının %2-%5 oranında ödenecek vergilerle, yine ilgili yılları vergi incelemesinin dışında tutmayı hedeflemektedir.

Kanun kapsamına hangi kamu kurumlarının alacakları girmektedir?

• Maliye Bakanlığı,

• Gümrük Müsteşarlığı,

• Sosyal Güvenlik Kurumu,

• İl Özel İdareleri ve Belediyeler,

• Büyükşehir Belediyeleri Su ve Kanalizasyon İdareleri,

• TEDAŞ

• YURT- KUR

• TRT

• KOSGEB

• TOBB ve TOBB’a bağlı odalar

• OSB

Kanun kapsamına giren kamu alacakları nelerdir?

• Vergiler ve vergi cezaları

• Gümrük vergileri ve idari para cezaları

• Sosyal güvenlik primleri ve idari para cezaları

• İl özel idarelerinin çeşitli harç ve katılma payı gibi bazı alacakları

• Belediyelerin vergi, tarifeden doğan ücret ve su alacakları

• Büyükşehir belediyelerinin su ve atık su alacakları

• TEDAŞ’ın elektrik alacakları

• YURT-KUR’un öğrenim kredisi alacakları

• TRT’nin elektrik payı ve bandrol ücretlerinden kaynaklı alacakları

• KOSGEB’in desteklerden kaynaklanan alacakları

• TOBB’un ve bağlı odalarının oda aidatı alacakları

• OSB’nin elektrik, su dogalgaz alacakları ile yönetim aidatları alacakları kanunun kapsamındadır.

Kanun kapsamına giren alacaklarının dönemi ne olmalıdır?

• Vergiler ve gümrük vergileri açısından; 31.07.2010 tarihinden önceki dönemler,

• Beyana dayanan vergilerde 31.07.2010 tarihine kadar verilmesi gereken beyannameler,

• 2010 yılına ilişkin 31.07.2010 tarihinden önce tahakkuk eden emlak vergisi, çevre temizlik vergisi, motorlu taşıtlar vergisi,

• Sosyal güvenlik primleri açısından; Haziran 2010 ve önceki aylara ait: İşveren ve sigortalılara ilişkin sigorta primi, emeklilik keseneği ve kurum karşılığı, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi, İsteğe bağlı sigortalılar ve topluluk sigortalılarına ilişkin primler, Yaşlılık, emekli aylığı veya malullük aylığı bağlandıktan sonra sigortalı sayılmasını gerektirir nitelikteki kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanların aylığından kesilmesi veya kendisince ödenmesi gereken sosyal güvenlik destek primi,  Sosyal Güvenlik Kurumunca takip edilen damga vergisi, özel işlem vergisi, eğitime katkı payı, 30.6.2010 tarihine kadar bitirilmiş özel nitelikteki inşaatlar ile ihale konusu işlere ilişkin eksik işçilik tutarı üzerinden hesaplanan sigorta primi, 31.7.2010 tarihine kadar işlenen fiillere ilişkin idari para cezaları.

• Elektrik, su alacakları açısından; 31.07.2010 tarihinden önce ödenmesi gerekenler

• TOBB ve bağlı odaların aidatları açısından; Hazırlanan tasarının yürürlüğe girmesinden önce ödenmesi gereken aidatlar

• Diğer alacaklar açısından; 31.07.2010 tarihi itibarıyla vadesi geldiği halde Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte ödenmemiş olanlar.

Kanun hangi imkanları getirmektedir?

• Kesinleşmiş alacakların yeniden yapılandırılması

• İhtilaflı alacakların ihtilafına son verilerek tahsilâtının hızlandırılması

• Kanundan önce başlamış inceleme ve tarhiyat işlemlerinin tamamlanması sonucunda tarh edilecek vergiler için de Kanundan yararlanma imkânı

• Matrah ve vergi artırımı

• Stok beyanı ve kayıtların düzeltilmesi

• Yapılandırılan alacakların taksitle ödenmesi

• Vergi borçlarının kredi kartıyla da ödenebilmesi

• Süresinde ödenemeyen taksitlerin belli şartlarla ödenmesine izin verilmesi

• Varlık Barışı Kanunu kapsamında bildirim ve beyanda bulunmakla birlikte çeşitli nedenlerle Kanunun sağladığı imkânlardan yararlanamayanlara ilave bir hak tanınmaktadır.

Kanuna göre kesinleşmiş alacaklar için neler öngörülmektedir?

• Kesinleşmiş Kamu Alacaklarında;

• Alacak asıllarının tamamı,

• SGK tarafından uygulanan idari para cezalarının % 50’si,

• Alacak aslına bağlı olmayan cezaların % 50’si,

• Gecikme faizi, gecikme zammı ve gecikme cezası yerine güncelleme oranı (TEFE/ÜFE), esas alınarak belirlenecek tutar ödenecektir.

• Vergi aslına bağlı olarak kesilen cezaların tamamının,

• Para cezalarının kalan % 50’sinin,

• Gecikme cezası, gecikme zammı, gecikme faizi gibi fer’i alacakların tamamının, tahsilinden vazgeçilecektir.

• TEDAŞ, TRT, KOSGEB ve OSB alacaklarında da aynı kurallar uygulanacaktır.

Kanun ihtilaflı alacaklar için neler getirmektedir?

• İhtilaflı Kamu Alacaklarında; İhtilafın bulunduğu safhaya göre;

• Alacak asıllarının % 50’si veya % 20’si,

• Asla bağlı olmayan cezaların %25’i veya %10’u,

• Gecikme faizi ve gecikme zammı yerine güncelleme oranı (TEFE/ÜFE),

esas alınarak hesaplanacak tutar, ödenecektir.

• Vergi aslına bağlı olarak kesilen vergi cezalarının tamamı ile gecikme cezası,

gecikme zammı, gecikme faizi, faiz gibi fer’i alacaklardan vazgeçilecektir.

• SGK’nın prim alacak asıllarında ise herhangi bir indirim yapılmayacak, idari para cezalarının % 25’i ile gecikme zammı ve gecikme cezası yerine güncelleme oranı (TEFE/ÜFE), esas alınarak belirlenecek tutar ödenecektir.

• İnceleme ve tarhiyat safhasındaki alacaklarda başlanılmış olan vergi incelemeleri ile takdir, tarh ve tahakkuk işlemlerine devam edilecektir. Bu işlemlerin tamamlanmasından sonra;

• Tarh edilen verginin % 50’si,

• Gecikme faizi yerine güncelleme oranı (TEFE/ÜFE), esas alınarak hesaplanacak tutar, ödenecek, kalan alacak asılları ve vergi cezaları ile gecikme faizi gibi fer’i alacaklardan vazgeçilecektir.

• Pişmanlıkla veya kendiliğinden beyanname veren mükelleflerin, tahakkuk eden;

• Vergilerin tamamını,

• Pişmanlık zammı, gecikme faizi yerine güncelleme oranı (TEFE/ÜFE), esas alınarak hesaplanacak tutarı, ödemeleri halinde vergi cezalarının, pişmanlık zammının, gecikme faizinin tahsilinden vazgeçilecektir.

• Gümrük vergileri için de aynı esaslar öngörülmüştür.

• Emlak vergisi bildirimini süresinde vermemiş olan mükelleflere bildirimde bulunma imkânı verilmekte,

• Vergilerin tamamı,

• Gecikme faizi yerine güncelleme oranı (TEFE/ÜFE),

esas alınarak hesaplanacak tutarın, ödenmesi şartıyla, bu vergiye bağlı gecikme faizi ve vergi cezalarının tahsilinden vazgeçilmektedir.

Kanunda yer alan matrah artırımı nasıl işleyecektir?

Mükelleflerin 2006 ila 2009 yıllarında beyan ettikleri;

• Gelir Vergisi

• Kurumlar Vergisi

• Gelir Stopaj Vergisi

• Katma Değer Vergisi

matrahlarını/vergilerini Kanunda öngörülen oranlarda artırmaları ve belli bir oranda vergi ödemeleri koşuluna bağlı olarak bu vergi türlerinden inceleme ve tarhiyata muhatap olmamaları yönünde düzenleme yapılmaktadır.

Stokların beyanı ve varlık barışı uygulaması nasıl olacaktır?

• İşletmede mevcut olduğu halde kayıtlarda yer almayan malları kayda alma,

• Kayıtlarda mevcut olduğu halde işletmede yer almayan mallar ile kasa mevcutları için düzeltme işlemleri yapma, imkanı getirilmektedir.

• Mükelleflerin beyan ettikleri bu değerler üzerinden belirli bir oranda vergi ödemeleri halinde herhangi bir vergi ve ceza uygulanmayacağına ilişkin düzenleme yapılarak işletme kayıtlarının gerçek duruma uygun hale getirilmesi sağlanmaktadır.

• Yurt dışında bulunan varlıklarını süresi içinde Türkiye'ye getiremeyenler ile süresi içinde sermaye artırımında bulunmayanlara ve tarh edilen vergileri vadesinde ödemeyenlere Varlık Barışından yararlanabilmeleri için ilave süre verilmektedir.

Kanundan nasıl yararlanılacak?

• Yazılı başvuru

• Açılan davalardan vazgeçilmesi

• Ödemelerin süresinde yapılması

• Taksit ödeme süresince cari dönem vergi ve prim ödeme yükümlülüklerinin yerine getirilmesi,

• Başvuruların Kanunun yürürlüğe girdiği ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar yapılması öngörülmüştür.

• Ödemeler peşin yapılabileceği gibi, taksitle de yapılabilecektir.

• Genel olarak 18 taksitte 36 ayda ödeme imkanı verilmiştir. Ancak daha kısa sürede ödeme seçeneği de bulunmaktadır.

• Vergi borçlarının kredi kartına taksit olarak yansıtılması suretiyle ödenmesine imkan verilmektedir.

• Ödemelere; Sosyal Güvenlik Kurumu alacakları için Kanunun yürürlüğe girdiği ayı izleyen dördüncü aydan, diğer Kurumların alacakları içinse Kanunun yürürlüğe girdiği ayı izleyen üçüncü aydan itibaren başlanılacaktır.

• Peşin ödemlerde ödenecek tutarda bir artırım yapılmayacak, taksitle ödemelerde ise taksitler ödeme süresine bağlı olarak belli bir katsayıda artırılarak tahsil edilecektir.

• 6 taksitte 12 ayda yapılacak ödemelerde 1,05

• 9 taksitte 18 ayda yapılacak ödemelerde 1,07

• 12 taksitte 24 ayda yapılacak ödemelerde 1,10

• 18 taksitte 36 ayda yapılacak ödemelerde 1,15 katsayısı esas alınacaktır.

Taksit Sayısı Ve Ödeme Süresi Süresinde Ödenmeyen Taksitler

• Bir takvim yılında en fazla 2 taksitin süresinde ödenmemesine izin verilmektedir.

• Süresinde ödenmeyen taksit, son taksidi izleyen ayın sonuna kadar ödenebilecektir.

• Ancak ödenmeyen taksit gecikme zammı ile birlikte tahsil edilecektir.

• Kanundan yararlanmanın bir diğer şartı, cari dönem vergi ve prim ödeme yükümlülüklerinin gününde yerine getirilmesidir.

• Cari yükümlülükler açısından da 1 takvim yılında en fazla 2 defa ihlal hakkı verilmektedir.

Kanun, TBMM de genel kuruldan geçerek yasalacak ve yayımı tarihinden sonra iki aylık süre içinde de bu kanundan yararlanmak üzere, tüm vergi mükellefi bağlı oldukları vergi dairelerine başvurabilecektir. Görünen o ki, kanun daha yasalaşmadan beklenen ilgiyi çekmiştir. Özellikle vergi de temiz bir sayfa açıp artık bugüne konsantre olma imkânı getiren Vergi Barışı Kanunu’nun, tüm mükelleflerimiz tarafından mutlaka dikkate alınması gerektiğini hatırlatıyoruz.